Cúm mùa ở trẻ em: Dấu hiệu nhận biết, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả

Do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện, trẻ nhỏ là nhóm có nguy cơ mắc cúm cao hơn người lớn. Bệnh có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng, đặc biệt tại trường học, nhà trẻ hoặc những nơi đông người. Mặc dù phần lớn trẻ sẽ hồi phục sau khoảng 5–7 ngày nếu được chăm sóc đúng cách, một số trường hợp có thể diễn tiến nặng và gây biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi, điều trị kịp thời.

Nguyên nhân và đường lây truyền bệnh cúm mùa ở trẻ nhỏ

Cúm mùa ở trẻ em là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, chủ yếu là virus cúm A và cúm B. Đây là bệnh truyền nhiễm phổ biến, có thể xuất hiện quanh năm nhưng thường gia tăng vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết lạnh, ẩm.

Virus cúm lây chủ yếu qua đường hô hấp. Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt bắn chứa virus sẽ phát tán ra môi trường và có thể xâm nhập vào cơ thể người khác qua mũi, miệng hoặc mắt.

Ngoài ra, trẻ cũng có thể mắc bệnh khi chạm vào đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế hoặc các vật dụng có chứa virus rồi đưa tay lên mặt.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc cúm ở trẻ gồm:

➜ Tiếp xúc gần với người đang mắc cúm.

➜ Sinh hoạt trong môi trường đông người như trường học, nhà trẻ.

➜ Thời tiết thay đổi đột ngột.

➜ Chưa tiêm vắc xin cúm.

➜ Sức đề kháng suy giảm.

Triệu chứng cúm mùa ở trẻ em

Triệu chứng cúm thường xuất hiện sau 1–4 ngày kể từ khi trẻ tiếp xúc với virus. Bệnh khởi phát khá đột ngột với các biểu hiện:

➜ Sốt cao từ 38,5–40°C.

➜ Ho khan hoặc ho có đờm.

➜ Sổ mũi, nghẹt mũi.

➜ Đau họng.

➜ Đau đầu.

➜ Đau nhức cơ.

➜ Mệt mỏi, quấy khóc.

➜ Biếng ăn hoặc bỏ bú.

➜ Một số trẻ có thể nôn hoặc tiêu chảy.

Thông thường, trẻ sẽ giảm sốt sau khoảng 3–5 ngày và hồi phục hoàn toàn sau 5–7 ngày. Tuy nhiên, triệu chứng ho có thể kéo dài thêm vài tuần.

Phần lớn trẻ mắc cúm có diễn biến nhẹ. Tuy nhiên, ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi hoặc trẻ mắc các bệnh lý nền như hen phế quản, tim bẩm sinh, suy giảm miễn dịch…, cúm có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như: Viêm phổi, viêm tai giữa, viêm xoang, viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp.

Chính vì vậy, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ có các biểu hiện nghi ngờ mắc cúm.

Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:

– Sốt cao liên tục hoặc sốt kéo dài trên 48 giờ.

–  Khó thở, thở nhanh hoặc thở rút lõm lồng ngực.

–  Li bì, ngủ nhiều, khó đánh thức.

–  Co giật.

–  Bỏ bú, bỏ ăn, không uống được nước.

–  Môi tím tái.

–  Trẻ có bệnh nền hoặc dưới 2 tuổi.

–  Sau vài ngày điều trị tại nhà nhưng triệu chứng ngày càng nặng.

Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh, chỉ định xét nghiệm khi cần thiết và điều trị phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng.

Điều trị cúm mùa ở trẻ em

Hiện nay, điều trị cúm chủ yếu là điều trị triệu chứng kết hợp chăm sóc tại nhà đối với các trường hợp nhẹ. Cha mẹ cần lưu ý:

– Cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ.

–  Khuyến khích trẻ uống nhiều nước hoặc tăng cữ bú.

–  Cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu và đầy đủ dinh dưỡng.

–  Hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ khi trẻ sốt từ 38,5°C trở lên.

–  Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý giúp trẻ dễ thở hơn.

–  Theo dõi thân nhiệt và các dấu hiệu bất thường.

Trong một số trường hợp có nguy cơ cao hoặc được chẩn đoán sớm, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus. Thuốc cần được sử dụng đúng chỉ định và đúng thời điểm để đạt hiệu quả.

***Lưu ý: Kháng sinh không có tác dụng đối với virus cúm. Cha mẹ không nên tự ý mua và sử dụng kháng sinh cho trẻ nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Bên cạnh đó, phòng bệnh cúm mùa  luôn là giải pháp hiệu quả để bảo vệ trẻ khỏi cúm mùa. Cha mẹ nên thực hiện các biện pháp sau:

☑ Tiêm vắc xin cúm hằng năm: Đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất được Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo. Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên nên được tiêm vắc xin cúm mỗi năm để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nặng.

☑ Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung khăn mặt, cốc uống nước hoặc đồ dùng cá nhâ

☑ Hạn chế tiếp xúc với nguồn lây: Trong mùa dịch, nên hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi không cần thiết. Nếu trẻ có dấu hiệu mắc cúm, cần cho trẻ nghỉ học và hạn chế tiếp xúc với người khác để tránh lây lan.

☑ Tăng cường sức đề kháng: Một chế độ dinh dưỡng cân đối, ngủ đủ giấc, vận động phù hợp và bổ sung đầy đủ vitamin theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp trẻ có hệ miễn dịch khỏe mạnh hơn.

Những sai lầm thường gặp khi chăm sóc trẻ bị cúm

Nhiều phụ huynh vì lo lắng nên áp dụng các biện pháp chưa đúng, có thể khiến bệnh kéo dài hoặc tăng nguy cơ biến chứng, chẳng hạn như:

✜ Tự ý dùng kháng sinh khi trẻ mới sốt.

✜ Lạm dụng thuốc hạ sốt hoặc thuốc ho.

✜ Ủ ấm quá mức khiến trẻ khó hạ sốt.

✜ Kiêng tắm hoàn toàn trong nhiều ngày.

✜ Tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi đơn thuốc của bác sĩ.

✜ Cha mẹ nên tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế và theo dõi sát tình trạng của trẻ trong suốt quá trình điều trị.

Cúm mùa ở trẻ em là bệnh thường gặp nhưng không nên chủ quan. Việc nhận biết sớm các triệu chứng, chăm sóc đúng cách và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.

Bên cạnh đó, tiêm vắc xin cúm hằng năm, giữ gìn vệ sinh cá nhân và xây dựng lối sống lành mạnh là những biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong phòng ngừa bệnh.

Nếu trẻ xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ mắc cúm mùa hoặc có dấu hiệu diễn tiến nặng, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, tư vấn và điều trị kịp thời, góp phần bảo vệ sức khỏe cho trẻ và hạn chế lây lan trong cộng đồng.

Đăng ký lịch khám để được tư vấn và điều trị phù hợp

—————————————————